XVII AmE 84/22 — XVII AmE 84/22 (2023-04-06)

Sygn. akt XVII AmE 84/22

UZASADNIENIE

Decyzją z 21 października 2021 r., nr (...) Prezes Urzędu Regulacji orzekł, że:

1)  przedsiębiorca: (...) Sp. z o.o. z siedzibą w G., nie przestrzegał za rok 2018, określonego w art. 52 ust. 1 ustawy OZE w zakresie, o którym mowa w art. 59 pkt 1 ustawy OZE z uwzględnieniem § 1 pkt 1 rozporządzenia ME, obowiązku uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki świadectw pochodzenia lub świadectw pochodzenia biogazu rolniczego wydanych odpowiednio dla energii elektrycznej lub biogazu rolniczego, wytworzonych w instalacjach odnawialnego źródła energii znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub zlokalizowanych w wyłącznej strefie ekonomicznej, w terminie do dnia 30 czerwca 2019 r.;

2)  za niewywiązanie się z obowiązku opisanego w punkcie 1 wymierzył przedsiębiorcy: (...) Sp. z o.o. z siedzibą w G., karę pieniężną w kwocie 93 901,50 zł. to jest w wysokości (...) % przychodu uzyskanego przez ww. przedsiębiorcę w 2020 r. z działalności koncesjonowanej polegającej na obrocie energią elektryczną ( decyzja Prezesa URE z dnia 21 października 2021 r. k. 6-9v akt sąd.)

Powód zaskarżył decyzję w całości i zarzucił jej naruszenie prawa materialnego tj. art. 174 ust. 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii poprzez przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary podczas gdy wykładnia celowościowa tego przepisu wskazuje na to, że przesłanki do odstąpienia wymierzenia kary zostały spełnione.

Wobec powyższego, powód wniósł o:

1)  uchylenie zaskarżonej decyzji;

2)  ewentualnie, na wypadek nieuchylenia decyzji w całości, wniósł o zmianę decyzji w zakresie pkt 2 decyzji poprzez odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej;

3)  zasądzenie na rzecz powoda od pozwanego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego przed Sądem I instancji według norm przepisanych oraz 17 zł. poniesionych tytułem wniesienia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

(odwołanie powoda z dnia 19 listopada 2021 r. k. 12-16 akt sąd.)

Pozwany w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie, oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych (odpowiedź Prezesa URE na odwołanie z dnia 20 czerwca 2022 r. k. 40-43 akt sąd.)

Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił następujący stan faktyczny:

Przedsiębiorstwo (...) Sp.zo.o. z siedzibą w G. prowadzi działalność gospodarczą polegającą na obrocie energią elektryczną w oparciu o koncesję udzieloną przez Prezesa URE decyzją nr: (...), na okres od dnia 2 października 2015 r. do dnia 2 października 2030 r. (decyzja Prezesa URE z dnia 21 października 2021 r. k. 6-9v akt adm.)

Powód poinformował Prezesa URE, że w 2018 r. dokonał sprzedaży energii elektrycznej odbiorcom końcowym w ilości 15 074,809 MWh, co wiązało się z obowiązkiem przedstawienia Prezesowi URE za rok 2018 do umorzenia świadectwa pochodzenia wydane dla energii elektrycznej, wytworzonej w instalacjach odnawialnego źródła energii w ilości 2 638,092 MWh (załącznik nr 1C dot. podmiotów sprzedających energię elektryczną do odbiorców końcowych k. 1-2 akt adm.)

Powód za rok 2018 r. przedstawił Prezesowi URE do umorzenia świadectwa pochodzenia w ilości 1 150,000 MWh. Ponadto, przedsiębiorca nie uiścił także opłaty zastępczej na konto Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (decyzja Prezesa URE z dnia 21 października 2021 r. k. 6-9v akt adm.)

Pismem z 13 kwietnia 2021 r., Prezes URE zawiadomił przedsiębiorcę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej w związku z możliwością ujawnienia niezrealizowania za 2018 r. obowiązków w zakresie uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi URE świadectw pochodzenia lub świadectw pochodzenia biogazu rolniczego (zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia 13 kwietnia 2021 r. k. 11-14 akt adm.)

Pismem z dnia 30 kwietnia 2021 r. powód potwierdził fakt, iż nie zrealizował w całości obowiązku za rok 2018 w zakresie uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi URE świadectw pochodzenia lub świadectw pochodzenia biogazu rolniczego, ze względu na szczególne okoliczności tj. zmianę przepisów prawa (pismo powoda z dnia 30 kwietnia 2021 r. k. 16-17v akt adm.)

Powód w 2020 r. osiągnął przychód z działalności koncesjonowanej w wysokości (...) zł. (oświadczenie powoda o osiągniętym przychodzie za rok 2020 k. 24-24v akt adm.)

Powyższy stan faktyczny był bezsporny między stronami, a Sąd ustalił go w oparciu o powołane wyżej dowody z dokumentów, które nie były kwestionowane przez żadną ze stron, a Sąd także nie znalazł podstaw by odmówić im wiarygodności.

Sąd zważył, co następuje:

Odwołanie powoda nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzja jest prawidłowa i znajduje oparcie w przepisach prawa.

Podstawę do nałożenia na powoda kary pieniężnej stanowił przepis art. 168 pkt 1 ustawy o odnawialnych źródłach energii (dalej jako: „OZE”), w myśl którego karze pieniężnej podlega ten, kto nie przestrzega obowiązku uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi URE świadectw pochodzenia lub świadectwa pochodzenia biogazu rolniczego, w terminie określonym w art. 67 ust. 2 oraz na zasadach określonych w art. 47 albo nie uiszcza opłaty zastępczej, w terminie określonym w art. 68 ust. 2.

Zgodnie z art. 70 pkt 2 ustawy OZE Prezes URE ma prawo żądania przedstawienia dokumentów lub informacji mających znaczenie dla oceny wykonania obowiązków, o których mowa m. in. w art. 52-55 z zachowaniem przepisów o ochronie informacji niejawnych i innych informacji prawnie chronionych.

W myśl art. 52 ust. 1 ustawy OZE przedsiębiorstwo energetyczne, odbiorca końcowy, odbiorca przemysłowy oraz towarowy dom maklerski lub dom maklerski, o których mowa w ust. 2, są obowiązane:

1)  uzyskać i przedstawić do umorzenia Prezesowi URE świadectwo pochodzenia lub świadectwo pochodzenia biogazu rolniczego wydane:

a.  odpowiednio dla energii elektrycznej lub biogazu rolniczego, wytworzonych w instalacjach odnawialnego źródła energii znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub zlokalizowanych w wyłącznej strefie ekonomicznej lub

b.  na podstawie ustawy - Prawo energetyczne lub

2)  uiścić opłatę zastępczą w terminie określonym w art. 68 ust. 2 obliczoną w sposób określony w art. 56.

W 2018 r udział ilościowy sumy energii elektrycznej wynikającej z umorzonych świadectw pochodzenie powinien wynosić 17,50% (art. 59 pkt 1 w zw. z § 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Energii w sprawie zmiany wielkości udziału ilościowego sumy energii elektrycznej wynikającej z umorzonych świadectw pochodzenia potwierdzających wytworzenie energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii w latach 2018-2019 z dnia 11 sierpnia 2017 r. (Dz.U. z 2017 r. poz. 1559)

Stosownie do art. 170 ust 1 ustawy OZE wysokość kary pieniężnej wymierzonej w przypadkach określonych w art. 168 pkt 1-5, 9a oraz 10 nie może być wyższa niż 15% przychodu ukaranego podmiotu, osiągniętego w poprzednim roku podatkowym, a jeżeli kara pieniężna jest związana z działalnością gospodarczą wykonywaną na podstawie koncesji albo wpisu do rejestru działalności regulowanej, wysokość kary nie może być wyższa niż 15% przychodu ukaranego przedsiębiorcy, wynikającego z prowadzonej działalności koncesjonowanej albo działalności wykonywanej na podstawie wpisu do rejestru działalności regulowanej, osiągniętego w poprzednim roku podatkowym.

Ponadto, w myśl art. 170 ust. 2 ustawy OZE, wysokość kary wymierzonej w przypadkach określonych w art. 168 pkt 1, w zakresie nieprzestrzegania obowiązku, o którym mowa w art. 52 ust. 1 ustawy OZE, nie może być niższa niż kwota obliczona wg wzoru zawartego w treści niniejszego przepisu tj. kwotę nieuiszczonej opłaty zastępczej należy pomnożyć przez współczynnik wynoszący 1,3.

Wartość nieuiszczonej opłaty zastępczej odpowiadająca wielkości nieprzedłożonych do umorzenia świadectw pochodzenia wynosiła (...) zł, a więc minimalna kara stanowiąca (...)tej kwoty wyniosła 93. 901,50 zł

Wysokość tak ustalonej kary jest jednocześnie niższa niż 15 % przychodu przedsiębiorcy, bo stanowi (...) % przychodu uzyskanego w 2020r z działalności koncesjonowanej.

W myśl przepisu art. 174 ust. 1 ustawy OZE Prezes URE ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia zakres naruszeń, powtarzalność naruszeń lub korzyści finansowe możliwe do uzyskania z tytułu naruszenia.

W sprawie niniejszej powód nie kwestionował faktu niewywiązania się z obowiązku przedstawienia do umorzenia świadectw pochodzenia, ani też ich ilości. Także nie kwestionował samej wysokości kary, będącej pochodną wielkości nieprzedstawionych świadectw pochodzenia, bo ta została ustalona w minimalnej wysokości według wzoru z art. 170 ust 2 OZE.

Powód domagał się jedynie odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej z powołaniem się na art. 174 ust 2 ustawy OZE w myśl którego, organ może odstąpić od wymierzenia kary, jeżeli zakres naruszeń jest znikomy, a podmiot zaprzestał naruszania prawa lub zrealizował obowiązek, zanim organ, powziął o tym wiadomość.

Odnosząc się do zarzutu odwołania należy w pierwszej kolejności wskazać, że nałożona na przedsiębiorcę kara jest typową karą administracyjną, której zastosowanie jest możliwe w razie zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, a odpowiedzialność administracyjna z jaką mamy tu do czynienia opiera się na zasadzie odpowiedzialności obiektywnej (wyroki TK z: 18 kwietnia 2000 r., sygn. K 23/99, OTK ZU nr 3/2000, poz. 89; 24 stycznia 2006 r., sygn. SK 52/04, OTK ZU nr 1/A/2006, poz. 6; 15 stycznia 2007 r., sygn. P 19/06, OTK ZU nr 1/A/2007, poz. 2; 31 marca 2008 r., sygn. SK 75/06, OTK ZU nr 147 2/A/2008, poz. 30; 5 maja 2009 r., sygn. P 64/07, OTK ZU nr 5/A/2009, poz. 64; 14 października 2009 r., sygn. Kp 4/09, OTK ZU nr 9/A/2009, poz. 134). Charakterystyczne dla tego typu odpowiedzialności jest jej „oderwane od konieczności stwierdzania winy i innych okoliczności sprawy, wystarczy jedynie ustalenie samego faktu naruszenia prawa lub wymogów decyzji administracyjnej” (TK sygn. P 64/07).

Odpowiedzialność obiektywna wiąże więc powstanie odpowiedzialności wyłącznie z zaistnieniem zdarzenia, które kwalifikowane jest przez ustawę jako naruszenie obowiązujących norm prawnych. Przypisanie odpowiedzialności sprowadza się zatem do ustalenia, czy określone zdarzenie wyczerpuje znamiona ustawowe i pozostaje w związku przyczynowym z zachowaniem konkretnego podmiotu.

Zdaniem Sądu nie zachodziły w sprawie niniejszej podstawy do odstąpienia od wymierzania kary pieniężnej, o jakich mowa w art. 174 ust 2 ustawy OZE. Bowiem powód ani nie zaprzestał naruszania prawa ani nie zrealizował obowiązku. Powód jedynie połowicznie wykonał swój obowiązek, ponieważ przedstawił Prezesowi URE do umorzenia świadectwo pochodzenia energii elektrycznej w ilości 1 150,000 MWh, a winien był przedstawić do umorzenia ilość 2 638,092 MWh, co oznacza, że powód nie przestawił do umorzenia świadectwa pochodzenia dla ilości 1 488,091 MWh. Wobec nieprzedstawienia do umorzenia odpowiedniej wartości świadectw pochodzenia za energię elektryczną sprzedaną odbiorcom końcowym nie można uznać, że powód zrealizował obowiązku bądź że zaprzestał naruszania prawa.

Odnosząc się do niewykonania obowiązku przez przedsiębiorcę w ilości 1 488,091 MWh, stanowiącego 56 % całego obowiązku nie można uznać, iż stopień szkodliwości popełnionego czynu był znikomy. Powód w odwołaniu od decyzji Prezesa URE wskazał, iż spółka z którą współpracuje – (...) S.A. wystawiła faktury korygujące za okres od stycznia do kwietnia 2019 r. i obciążyła powoda wyższymi kosztami za energię. Zdaniem Sądu, nie jest to jednak okoliczność, która może mieć wpływ na ocenę stopnia szkodliwości czynu. Należy bowiem podkreślić, że to sam powód podjął decyzję, dokonując w ten sposób wyboru w zakresie braku realizacji zobowiązania wynikającego z regulacji OZE. Ponadto, przedmiotowe faktury zostały przekazane powodowi pismem z dnia 28 czerwca 2019 r., a obowiązek powoda wynikający z art. 52 ust. 1 ustawy OZE upływał w dniu 30 czerwca 2019 r. Powód winien odpowiednio wcześniej przedłożyć Prezesowi URE świadectwa pochodzenia do umorzenia, aniżeli czekać na ostatni, możliwy dzień.

Powód sygnalizował, że nie uzyskał i nie przedstawił świadectw do umorzenia Prezesowi URE, ze względu na wyjątkowe okoliczności występujące na rynku energii tj. wejście w życie ustawy z dnia 28 grudnia 2018 r. o zmianie ustawy o podatku akcyzowym i niektórych innych ustaw, która wprowadziła zamrożenie cen energii, a vacatio legis było bardzo krótkie i obowiązywało już od 1 stycznia 2019 r.

Jakkolwiek należy zgodzić się z powodem, że vacatio legis było krótkie, to jednak nie jest to jednoznaczne z tym, powód nie mógł wykonać swojego ustawowego obowiązku. Powód będąc profesjonalistą powinien mieć świadomość spoczywających na nim obowiązków, w tym obowiązku uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi URE świadectw pochodzenia lub świadectw pochodzenia biogazu rolniczego i powinien realizować ten obowiązek ze starannością wymaganą od profesjonalisty. Przedsiębiorca nie wykonując ustawowego obowiązku, nie dochował należytej staranności w myśl art. 355 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny. Powód nie wskazał żadnych racjonalnych okoliczności, które usprawiedliwiałyby niewykonanie obowiązku uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi URE świadectw pochodzenia bądź świadectw pochodzenia biogazu rolniczego w terminie określonym w art. 67 ust. 2 ustawy OZE oraz na zasadach określonych w art. 47 ustawy OZE albo nie uiszczenia opłaty zastępczej, w terminie określonym w art. 47 tej ustawy, a co za tym idzie zmniejszały stopień jego zawinienia. Za taką okoliczność nie można bowiem uznać wprowadzenie ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz niektórych innych ustaw czy obciążenie powoda wyższymi kosztami za energię, które nie mogą mieć wpływu na realizację publicznoprawnych zobowiązań przedsiębiorcy.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada przepisom prawa, zaś odwołanie powoda nie zasługiwało na uwzględnienie. Z tego względu, na podstawie art. 479 ⁵³ § 1 k.p.c. Sąd orzekł jak w sentencji.

O kosztach procesu rozstrzygnięto, zgodnie z wyrażoną w art. 98 § 1 k.p.c. zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, przyjmując, że powód, jako strona przegrywająca sprawę, zobowiązany jest do zwrotu pozwanemu kosztów procesu, które obejmowały jedynie wynagrodzenie pełnomocnika procesowego pozwanego w wysokości 720 zł ustalone na podstawie § 14 ust. 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

SSO Małgorzata Perdion-Kalicka