III Nsm 96/25 — III Nsm 96/25 (2026-04-14)

Sygn. akt III Nsm 96/25

UZASADNIENIE

M. A. (1) wystąpiła z wnioskiem o pozbawienie władzy rodzicielskiej U. R. nad małoletnią O. R. (1).

W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni M. A. (2) wskazała, że uczestnik postępowania U. R. nie interesuje się córką. Wskazała, że w dniu 25 maja 2023 roku uczestnikowi postępowania została zawieszona władza rodzicielską nad małoletnią. Ojciec nie podjął starań o jej przywrócenie. U. R. od czasu opuszczenia zakładu karnego, które miało miejsce w listopadzie 2024 roku spotkał się z córką dwa, razy przy czym jedno spotkanie było w towarzystwie jego siostry, a na drugie przyjechał z kolegami. Oba spotkania trwały godzinę, a uczestnik postępowania nie bawił się z córką. U. R. ma zasądzone alimenty na rzecz córki, z których się nie wywiązuje. Uczestnik postępowania jest osoba uzależnioną od alkoholu i aktywne go spożywa. Podała również, że ojciec małoletniej przebywa w środowisku przestępczym.

Zarządzeniem z 15 lipca 2025 roku Przewodnicząca ustanowiła dla nieznanego z miejsca pobytu uczestnika postępowania U. R. kuratora w osobie adwokata.

Kurator dla nieznanego z miejsca pobytu uczestnika postępowania w odpowiedzi na wniosek wniosła o oddalenie wniosku w całości.

W uzasadnieniu odpowiedzi na wniosek zaprzeczyła twierdzeniom wnioskodawczyni. Podkreśliła, że uczestnik postępowania przyjeżdżał realizować kontakty z małoletnią.

Sąd ustalił, co następuje:

Małoletnia O. A. (2) R. urodzona (...) w L. jest córką U. R. i M. A. (2).

Wyrokiem z 25 maja 2023 roku w sprawie sygn. akt (...) Sąd Rejonowy w G. ustalił, że U. R. jest ojcem małoletniej O. A. (1), nadał małoletniej nazwisko A.-R. oraz zawiesił władzę rodzicielską U. R. nad małoletnią O. A. (1) R..

Wyrokiem z 25 września 2024 roku w sprawie (...) Sąd Rejonowy w P. zasądził od U. R. na rzecz małoletniej O. R. (2) alimenty w kwocie po 500 zł miesięcznie, płatne z góry do dnia 10 każdego miesiąca wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w przypadku opóźnienia w terminie płatności którejkolwiek z rat, do rąk przedstawicielki ustawowej małoletniej powódki – M. A. (1), poczynając od 25 września 2024 roku.

Alimenty zasądzone od U. R. wypłacane są z Funduszu Alimentacyjnego w kwocie 500 zł miesięcznie.

U. R. nie utrzymuje kontaktu z małoletnią. Nadużywa alkoholu, przebywa w towarzystwie przestępczym. Odbywał karę pozbawienia wolności.

U. R. odwiedził córkę dwa razy, w tym raz z siostrą, a raz z kolegami. Nie zachowywał się agresywnie wobec córki, ale nie wykazuje nią zainteresowania.

U. R. kontaktuje się z matką dziecka, kiedy chce pożyczyć od niej pieniądze.

Obecnie wszystkie decyzje odnośnie małoletniej podejmuje jej matka M. A. (1).

(dowód: odpis skrócony aktu urodzenia k. 6, informacja k. 7, wyrok Sądu Rejonowego w Piszu z 25.09.2024r. w sprawie sygn. akt (...) k. 9-9v, zeznania świadka A. M. e-protokół z 19.02.2026r. [00:04:03] k. 83-83v, przesłuchanie wnioskodawczyni M. A. (1) e-protokół 19.02.2026r. [00:14:26]. 00:17:17], [00:18:17] k. 83v)

Sąd zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 111§ 1 k.r.o. jeżeli władza rodzicielska nie może być wykonywana z powodu trwałej przeszkody albo jeżeli rodzice nadużywają władzy rodzicielskiej lub w sposób rażący zaniedbują swe obowiązki względem dziecka, sąd opiekuńczy pozbawi rodziców władzy rodzicielskiej.

Zgodnie natomiast z art. 109 § 1 k.r.o. jeżeli dobro dziecka jest zagrożone, sąd opiekuńczy wyda odpowiednie zarządzenia.

Kryterium zastosowania ingerencji sądu opiekuńczego na podstawie obu powyższych przepisów jest dobro dziecka i potrzeba ochrony tego dobra.

Przyczyną zastosowania art. 109 k.r.o. jest stan zagrożenia dobra dziecka, natomiast w trybie art. 111 k.r.o. samo istnienie zagrożenia dobra dziecka nie wystarcza, muszą być ponadto stwierdzone konkretne okoliczności wskazane w tym przepisie. Pozbawienie władzy rodzicielskiej, mimo że jest środkiem najsurowszym, nie musi być poprzedzone zarządzeniami z art. 109 k.r.o. (post. SN z dnia 3.12.98 r. II CKN 871/98).

Zgodnie z przepisem art. 95 § 1 i § 3 k.r.o. władza rodzicielska obejmuje w szczególności obowiązek rodziców do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz do wychowywania dziecka, z poszanowaniem jego godności i praw, a powinna być wykonywana tak, jak tego wymagają dobro dziecka i interes społeczny. Nadto obowiązek ten dotyczy alimentowania dziecka (postan. SN z dnia 12.01.2000 r. III CKN 834/99). Zgodnie natomiast z art. 96 k.r.o. rodzice obowiązani są troszczyć się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka i przygotować je należycie do pracy dla dobra społeczeństwa odpowiednio do jego uzdolnień.

Przez dobro dziecka rozumie się sytuację, w której dziecko przebywa i wychowywane jest w warunkach maksymalnie gwarantujących mu właściwy rozwój fizyczny i duchowy, w rodzinie – najlepiej naturalnej – w atmosferze miłości, w warunkach pozwalających zaspokoić rozsądnie rozumiane jego potrzeby i najpełniej rozwijać jego talenty i zdolność samodzielnego, twórczego działania oraz kształtować charakter w duchu określonych ideałów. Model ten jest zwrócony nie tylko na aktualną sytuację dziecka, ale także zwrócony ku jego przyszłości i raczej owa dalsza perspektywa ideału dojrzałego człowieka zyskuje preferencje w razie kolizji z wartościami rozpatrywanymi jedynie z punktu widzenia aktualnych potrzeb dziecka (C. G.: Pojęcie i funkcja „dobra dziecka” w polskim prawie rodzinnym i opiekuńczym, Studia (...), t.XXXI, s.19).

Ustawodawca używając słowa „rażące zaniedbania” dał tym samym do zrozumienia, że nie chodzi o wszystkie zaniedbania rodziców, ale tylko o te poważne i o dużym stopniu szkodliwości dla dziecka. Ustawodawca nie wymaga przy tym wystąpienia skutków zaniedbań, chociaż mogą one wskazywać na wystąpienie ich w „rażącym stopniu”. W piśmiennictwie i w orzecznictwie podkreśla się jednak, że zaniedbania rodziców o mniejszym ciężarze gatunkowym mogą również uzasadniać pozbawienie władzy rodzicielskiej, jeśli charakteryzują się dużym nasileniem złej woli, uporczywością i niepoprawnością (post. SN z dnia 19.06.97 r. III CKN 122/97). Trwały brak zainteresowania dzieckiem również powoduje stan rażącego zaniedbywania obowiązków rodzicielskich szczególnie w sytuacji, gdy stan ten nie ustaje i brak przy tym pozytywnej prognozy co do możliwości poprawy sytuacji małoletniego.

Przenosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż w przedmiotowej sprawie zachodziły podstawy do pozbawienia U. R. władzy rodzicielskiej nad małoletnią O. R. (1).

W ocenie Sądu uczestnik postępowania rażąco zaniedbuje swoje obowiązki względem dziecka. Nie łoży na jego utrzymanie, spotyka się z dzieckiem sporadycznie – przy czym ostatni kontakt miał miejsce w 2024 roku. Nawet podczas spotkania z córką nie był nią zainteresowany. Uczestnik postępowania nie interesuje się zdrowiem, rozwojem ani potrzebami małoletniej.

Ponadto U. R. prawdopodobnie cierpi na chorobę alkoholową. Zdaniem Sądu osoba nadużywająca alkoholu nie jest w stanie prawidłowo wykonywać władzy rodzicielskiej. Ojciec małoletniej obraca się w środowisku przestępczym, co w sposób oczywisty zagraża dobru małoletniej.

Podkreślić należy, iż pozbawienie władzy rodzicielskiej nie jest jednoznaczne z zakazem kontaktowania się z dzieckiem. Uczestnik postępowania ma prawo kontaktować się z córką. Nie będzie mógł natomiast współdecydować w sprawach dotyczących dziecka, a więc związanych z jego kształceniem, leczeniem, wyjazdami za granicę, wypoczynkiem zimowym, letnim, itp.

Pozbawienie władzy rodzicielskiej nie oznacza również, że uczestnik postępowania nie może czynić starań o jej przywrócenie. Jeżeli U. R. będzie zachowywał się poprawnie, regularnie kontaktował się z dzieckiem, troszczył o jego potrzeby i rozwój, płacił alimenty, będzie mógł wnosić o przywrócenie mu władzy rodzicielskiej. Oczywiście nie nastąpi to od razu. Podkreślić należy, iż małoletnia O. R. (1) nie widziała ojca blisko dwa lata, a ostatnie spotkanie trwało zaledwie godzinę. W rzeczywistości małoletnia nie zna swojego ojca. Będzie zatem potrzebowała czasu, aby odbudować więź z ojcem i nabrać do niego zaufania.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 111 § 1 kro, Sąd pozbawił U. R. władzy rodzicielskiej nad małoletnią O. R. (2).

Na podstawie § 1 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 roku w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej oraz § 4 pkt 4) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, Sąd przyznał kuratorowi adwokatowi K. C. wynagrodzenie w kwocie 590,40 złotych, w tym podatek VAT, które do kwoty 296 złotych nakazał wypłacić z zaliczki, a pozostałą kwotę 294,40 złotych nakazał wypłacić ze środków budżetowych Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Piszu.

Na podstawie art. 102 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c. Sąd odstąpił od obciążania wnioskodawczyni brakującą częścią zaliczki.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o art. 520 § 1 k.p.c.